اگر چه فلیتر گیربکس قطعه‌ای ساده به نظر می‌رسد ولی وظیفه مهمی دارد. اگر این فلیتر کیفیت لازم را نداشته باشد، به راحتی هزینه یک اورهال چند میلیون تومانی را به بار می‌آورد. برای کسب اطلاع از بهترین زمان سرویس فیلتر گیربکس و روش‌های افزایش عمر آن در این مقاله همراه شما هستیم.
این مقاله یکی از مجموعه مقالات تخصصی درباره اجزای گیربکس اتوماتیک است. اگر می‌خواهید با عملکرد، علائم خرابی و روش تعمیر هر یک از این قطعات آشنا شوید، می توانید از طریق فهرست زیر به صفحات مربوط به هر قطعه مراجعه کنید.
سیستم هیدرولیک
سیستم انتقال نیرو
سیستم کنترل الکترونیکی
سیستم روغن‌کاری و خنک‌کاری
فیلتر گیربکس اتوماتیک چیست؟
فیلتر گیربکس اتوماتیک یکی از مهمترین قطعات مصرفی در سیستم انتقال قدرت خودرو است که وظیفه پاکسازی مداوم روغن گیربکس را بر عهده دارد. گیربکس‌های اتوماتیک به شدت نسبت به آلودگی، افزایش دما و ذرات معلق حساس هستند. به همین دلیل، فیلتر به عنوان ابزاری برای محافظت از این سیستم پیچیده عمل می کند.
ساختار فیلتر گیربکس اتوماتیک
فیلترهای گیربکس بسته به نوع خودرو، طراحی مهندسان و نوع گیربکس، از مواد اولیه متفاوتی ساخته می‌شوند تا بتوانند بیشترین بازدهی را در جذب ذرات داشته باشند:
- جنس نمدی و پارچه‌ای: این فیلترها از الیاف فشرده یا نمد مخصوص حرارتی ساخته شده‌اند و توانایی بسیار بالایی در جذب ریزترین ذرات معلق حتی در مقیاس میکرون دارند.
- جنس کاغذی سلولزی: ساختاری شبیه به فیلترهای روغن موتور دارند. کاغذهای آکاردئونی رزین خورده در این فیلترها مقاومت بالایی در برابر جریان مداوم روغن داغ دارند.
- توری‌های فلزی یا پلاستیکی: در برخی خودروها فیلتر از یک شبکه یا توری فلزی ظریف تشکیل شده است. این فیلترها منافذ درشتتری دارند و بیشتر برای جذب ذرات بزرگ و براده‌ها طراحی شده‌اند.
- آهنربای داخلی: بسیاری از فیلترهای جدید یا سینی‌های گیربکس مجهز به آهنرباهایی هستند تا براده‌های فلزی حاصل از فرسایش دنده‌ها را قبل از ورود به بخش‌های حساس، به خود جذب کنند.
وظایف فیلتر گیربکس اتوماتیک
فیلتر گیربکس نقش یک صافی هوشمند و مداوم را در مدار هیدرولیکی ایفا می کند. وظایف کلیدی آن عبارتند از:
- تصفیه ذرات معلق و پلیسه: روغن گیربکس در حین کار، ذرات میکروسکوپی ناشی از اصطکاک صفحه کلاچ‌ها و براده‌های فلزی ریز دنده‌ها را با خود حمل می کند. فیلتر این ذرات را به دام می‌اندازد تا دوباره وارد چرخه نشوند.
- حفظ فشار بهینه هیدرولیک: کنترل تعویض دنده‌ها در گیربکس اتوماتیک بر اساس فشار دقیق روغن انجام می‌شود. فیلتر با عبور دادن جریانی یکنواخت و بدون مانع، به حفظ پایداری فشار هیدرولیک کمک می کند.
- جلوگیری از انسداد کانال‌های ساعت: ساعت گیربکس دارای مجاری و سوپاپ‌های بسیار ظریفی است. وظیفه فیلتر این است که مانع ورود کوچک‌ترین جرم یا براده به این کانال‌ها شود؛ چرا که انسداد آن‌ها باعث اختلال مستقیم در تعویض دنده‌ها می‌گردد.
مزایای فیلتر گیربکس اتوماتیک
فیلتر گیربکس اتوماتیک نقشی حیاتی در حفظ سلامت کل سیستم انتقال قدرت ایفا می کند. این قطعه نه تنها یک صافی ساده، بلکه بهترین روش برای مقاوت در برابر استهلاک قطعات گران قیمت خودرو است. گیربکس‌های اتوماتیک امروزی به شدت وابسته به قطعات الکترونیکی و مکانیکی با دقت ميكرونی هستند.
- محافظت از ساعت گیربکس: ساعت، قطعه هیدرولیکی در گیربکس است که از کانال‌ها و سوپاپ‌های بسیار ظریفی تشکیل شده است. فیلتر با به دام انداختن ریزترین ذرات معلق، مانع از گرفتگی این مجاری و چسبیدن سوپاپ‌ها می‌شود.
- جلوگیری از ارسال سیگنال‌های خطا به کامپیوتر: اگر ذرات فلزی یا آلودگی‌ها روی سنسورهای فشار و سرعت بنشینند، کامپیوتر گیربکس (TCU) اطلاعات غلط دریافت می کند. فیلتر با پاک نگه داشتن محیط روغن، به عملکرد دقیق سنسورها و جلوگیری از روشن شدن چراغ چک یا رفتن خودرو به حالت اضطراری کمک می کند.
- کاهش استهلاک پمپ روغن: پمپ روغن وظیفه ایجاد فشار هیدرولیکی را دارد. ورود روغن حاوی ذرات ساینده به داخل پمپ، به مرور زمان پره‌های آن را ساییده و بازدهی آن را به شدت کاهش می‌دهد که فیلتر جلوی این فاجعه را می‌گیرد.
- طول عمر طولانی‌تر گیربکس: جلوگیری از سایش قطعات هیدرولیکی و مکانیکی، نیاز به تعمیرات اساسی و باز کردن گیربکس را سال‌ها به تعویض می‌اندازد.
- تجربه رانندگی نرم و لذت بخش: شتاب‌گیری یکنواخت، تعویض دنده‌های بی‌صدا و بدون ضربه مستقیم، نتیجه گردش روانی روغن تمیز در سیستم است.
- صرفه جویی اقتصادی: هزینه تعویض یک فیلتر هیدرولیک در مقایسه با هزینه‌های سرسام‌آور تعمیر ساعت، تعویض باندها، چرخ‌دنده‌ها یا کامپیوتر گیربکس ناچیز است.
مهمترین علائم خرابی فیلتر گیربکس اتوماتیک
خرابی یا گرفتگی فیلتر گیربکس اتوماتیک مانع از گردش صحیح و تصفیه روغن می‌شود و علائم واضحی را در هنگام رانندگی ایجاد می کند. بر اساس تجربه کارشناسان، رایجترین نشانه‌های خرابی این قطعه عبارت‌اند از:
برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید به مقاله علایم خرابی گیربکس اتوماتیک مراجعه کنید.
تاخیر در تعویض دنده و تقه زدن
یکی از شایعترین علائم کثیفی فیلتر، ایجاد تاخیر در فرمان تعویض دنده است. از آن جا که مسدود بودن فیلتر باعث افت فشار هیدرولیک روغن می‌شود، صفحات کلاچ نمی‌توانند در زمان دقیق و با فشار مناسب درگیر شوند. از این رو گاز هرز خوردن خودرو بین تعویض دنده‌ها یا احساس ضربه و تقه زدن شدید هنگام سبک یا سنگین شدن دنده رخ می‌دهد.
شنیدن صداهای غیرعادی
اگر فیلتر گیربکس تقریبا به طور کامل مسدود شده باشد، پمپ روغن برای مکش مایع روانکار مجبور است با فشار بیشتری کار کند. این فشار بیش از اندازه و کمبود روغن در مدار، صدایی شبیه به زوزه کشیدن، ناله یا خرخر کردن، به ویژه در زمانی که خودرو درجا کار می کند و یا در هنگام شتاب گیری، از زیر خودرو ایجاد می کند.
استشمام بوی سوختگی
استشمام بوی سوختگی از گیربکس اتوماتیک، یکی از هشدارهای جدی درباره سلامت گیربکس است. با انسداد منافذ فیلتر، جریان روغن به قطعات داخلی مانند صفحه کلاچ‌ها، باندها و چرخ‌دنده‌ها محدود شده و با افزایش اصطکاک دمای داخل پوسته گیربکس را به شدت افزایش می‌دهد.
اگر هنگام رانندگی بوی سوختگی احساس کردید، از ادامه رانندگی طولانی‌مدت خودداری کنید. حرکت با این شرایط می‌تواند باعث سوختن کامل گیربکس و وارد آمدن خسارت‌های سنگین چند ده میلیونی شود. خودرو را جهت تعویض فیلتر، سرویس کامل روغن و دیاگ تخصصی به تعمیرگاه منتقل کنید.
تیره شدن رنگ روغن گیربکس
روغن گیربکس اتوماتیک ظرفیت حرارتی مشخصی دارد. هنگامی که دما به دلیل گرفتگی فیلتر از حد مجاز بالاتر می‌رود، روغن کیفیت و خاصیت خود را از دست داده و به اصطلاح می‌سوزد. روغن گیربکس اتوماتیک سالم معمولا رنگی شفاف و آلبالویی دارد. وقتی فیلتر کارایی خود را از دست می‌دهد، ذرات معلق درون روغن باقی می‌مانند و اصطکاک قطعات بالا می‌رود. این اصطکاک شدید باعث داغ شدن بیش از حد روغن شده و رنگ آن را به قهوه‌ای تیره یا سیاه تبدیل می کند.
افت فشار روغن گیربکس
گیربکس‌های اتوماتیک برای خنک‌سازی قطعات خود به گردش روان روغن نیاز دارند. گرفتگی فیلتر مسیر جریان روغن به سمت رادیاتور گیربکس را محدود می کند. در نتیجه، دمای کاری سیستم به سرعت بالا رفته و با داغ شدن بیش از حد، سیستم ممکن است دچار اختلال عملکردی شدید شود یا چراغ هشدار گیربکس در پشت آمپر روشن گردد.
نشت روغن گیربکس
در برخی موارد، انسداد شدید فیلتر و بالا رفتن غیرعادی فشار در بخش‌های ورودی، می‌تواند باعث آسیب به واشرها و کاسه نمدهای گیربکس شود. این مسئله خود را به صورت نشتی یا چکه کردن روغن در زیر خودرو نشان می‌دهد که در صورت مواجهه با آن باید وضعیت فیلتر و سطح روغن بررسی شود.
علت وجود براده در روغن گیربکس اتوماتیک
مشاهده براده‌های فلزی در روغن گیربکس اتوماتیک، یکی از نگران کننده‌ترین نشانه‌هایی است که هنگام تخلیه روغن یا سرویس گیربکس دیده می‌شود. روغن گیربکس اتوماتیک باید شفاف باشد. بنابراین وجود هرگونه ذرات و پلیسه‌های فلزی در آن، نشان دهنده یک اختلال در روند روانکاری و استهلاک قطعات داخلی است.
ساییدگی طبیعی قطعات داخلی
قطعات متحرک درون گیربکس مانند چرخ‌دنده‌ها و صفحات کلاچ، در طول زمان و بر اثر کارکرد مداوم، دچار فرسایش بسیار جزئی و میکروسکوپی می‌شوند. این ذرات بسیار ریز به مرور زمان در روغن آزاد می‌شوند که بخشی از روند طبیعی عمر قطعات است.
ساییدگی غیرطبیعی قطعات داخلی
اگر فیلتر کثیف باشد یا تعویض روغن به موقع انجام نشود، خاصیت روانکاری از بین می‌رود. در این حالت، قطعات فلزی، بلبرینگ‌ها، باندها و دنده‌ها به جای لغزش روی لایه روغن، با یکدیگر اصطکاک شدید پیدا می کنند. این اصطکاک باعث جدا شدن قطعات بزرگتر فلزی، پلیسه‌ها و تراشه‌های تیز از روی دنده‌ها و صفحات کلاچ شده و روغن را به شدت آلوده می کند.
عدم جذب براده‌ها توسط فیلتر
فیلتر گیربکس وظیفه دارد ذرات ریز ناشی از ساییدگی‌های طبیعی را به دام بیندازد تا در مدار کانال‌های هیدرولیکی گردش نکنند. با این حال، مسدود شدن فیلتر این فرآیند را مختل می کند: هنگامی که فیلتر گیربکس اتوماتیک به دلیل کارکرد زیاد و کثیفی مسدود و اشباع می‌شود، دیگر توانایی جذب ذرات جدید را ندارد.
در برخی موارد هم انسداد شدید فیلتر باعث می‌شود روغن از سوپاپ اطمینان بدون فیلتر شدن عبور کند تا مدار کاملا بدون روغن نماند. این موضوع سبب می‌شود براده‌های فلزی آزادانه در کل سیستم بچرخند. براده‌هایی که توسط فیلتر مسدودشده جذب نشده‌اند، همراه با جریان روغن به بخش‌های حساسی مثل شیربرقی‌ها می‌رسند، مجاری ظریف آن‌ها را می‌بندند و در نهایت منجر به خسارت‌های سنگین و تعویض کامل قطعات مکانیکی می‌گردند.
بهترین زمان تعویض فیلتر گیربکس اتوماتیک
تعیین زمان درست برای تعویض فیلتر گیربکس اتوماتیک، یکی از اقدامات مهم در نگهداری پیشگیرانه خودرو است. رانندگی با فیلتری که از دوره مصرف بهینه‌ی آن گذشته، خطر آسیب‌های ساختاری به دنده‌ها را به شدت افزایش می‌دهد.
زمان تعویض فیلتر به شدت به مدل خودرو، نوع گیربکس و شرایط رانندگی بستگی دارد. با این حال، یک قانون کلی برای بیشتر خودروهای مورد استفاده در ایران وجود دارد:
- خودروهای شهری و اقتصادی (مانند خودروهای چینی، کره‌ای و فرانسوی): در شرایط رانندگی استاندارد، بهترین زمان تعویض فیلتر بین ۴۰,۰۰۰ تا ۶۰,۰۰۰ کیلومتر است.
- خودروهای تحت فشار یا رانندگی در ترافیک سنگین: اگر طولانی مدت در ترافیک‌های شدید شهری رانندگی می کنید یا از خودرو در مناطق کوهستانی و گرمسیر استفاده می کنید، این عدد باید به ۳۰,۰۰۰ تا ۴۰,۰۰۰ کیلومتر کاهش یابد.
- گیربکس‌های با فیلتر داخلی: در برخی خودروها مانند بعضی مدل‌های هیوندای و کیا، فیلتر در داخل پوسته اصلی گیربکس قرار دارد و تعویض آن نیاز به باز شدن کامل گیربکس دارد. در این مدل‌ها، کارخانه سازنده زمان بیشتری از زمان استاندارد را اعلام می کند، اما بررسی مداوم کیفیت روغن در کیلومترهای بالا الزامی است.
راهکارهای پیشگیری از آسیب به گیربکس اتوماتیک
هزینه‌های تعمیرات قطعات مکانیکی و کامپیوتر گیربکس اتوماتیک اصلا قابل چشمپوشی نیست؛ برای همین است که اهمیت روش‌های پیشگیرانه بیشتر خود را نشان می‌دهد. با رعایت چند نکته کلیدی و کلان، می‌توان جلوی خرابی‌های زود هنگام را گرفت و طول عمر مفید سیستم انتقال قدرت خودرو را به شکل چشمگیری افزایش داد. برای مطالعه دقیقتر می توانید به مقاله اختصاصی روش های افزایش عمر گیربکس های اتوماتیک مراجعه کنید.
اهمیت استفاده از فیلتر و روغن اورجینال
گیربکس‌های اتوماتیک به شدت به کیفیت، غلظت روغن و قطعات مصرفی خود وابسته هستند. استفاده از لوازم استاندارد به دلایل زیر حیاتی است:
- حفظ خواص شیمیایی در دمای بالا
- قدرت فیلتراسیون دقیق میکرونی
- تضمین سلامت واشرها و کاسه نمدها با روغن بدون خاصیت خورندگی
دیاگ دوره‌ای گیربکس در مراکز تخصصی
بسیاری از خرابی‌های بزرگ، ابتدا با نشانه‌های بسیار کوچک و غیرقابل لمس آغاز می‌شوند. مراجعه منظم به مراکز تخصصی برای سرویس‌های دوره‌ای مزایای زیر را به همراه دارد:
- شناسایی کدهای خطا قبل از بروز فاجعه با اتصال دستگاه دیاگ تخصصی
- تست سطح و کیفیت روغن
- تست سلامت فیزیکی و سیستم خنک کننده
روش تعویض فیلتر و روغن گیربکس
روغن گیربکس جدید حاوی مواد شوینده و پاک کننده قوی است. اگر روغن نو را درون سیستم بریزید اما فیلتر کثیف و قدیمی را عوض نکنید، روغن جدید تمام جرم‌ها و ذرات رسوب کرده در فیلتر قدیمی را شسته و دوباره وارد مدار هیدرولیکی می کند. این کار می‌تواند به سرعت باعث گرفتگی ساعت گیربکس و شیربرقی‌ها شود. بنابراین، برای دریافت بهترین بازدهی و جلوگیری از هدررفت هزینه روغن نو، همواره توصیه می‌شود فیلتر و روغن به صورت همزمان تعویض شوند.
تعویض به روش دستی (تخلیه از پیچ کارتر)
در این روش، تعمیرکار تنها پیچ تخلیه زیر گیربکس را باز می کند. در روش دستی، حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد روغن خارج می‌شود و بخشی از روغن کثیف درون مبدل گشتاور و لوله‌ها باقی می‌ماند. این روش برای تعویض فیلترهایی که با باز کردن سینی (کارتر) قابل دسترسی هستند مناسب است، اما روغن پاکسازی نمی‌شود.
تعویض با دستگاه اتوماتیک (ساکشن و تزریق هم زمان)
دستگاه‌های مدرن و پیشرفته به مدار گردش روغن گیربکس متصل می‌شوند. این دستگاه‌ها در حالی که خودرو روشن است، روغن کثیف را از تمام بخش‌ها حتی توربین و کانال‌های داخلی ساعت، تخلیه و به همان میزان، روغن نو تزریق می کنند که منجر به تخلیه ۱۰۰ درصدی روغن کهنه می‌گردد.
هزینه تعویض فیلتر و عیب یابی گیربکس اتوماتیک
محاسبه هزینه دقیق سرویس و تعمیر گیربکس اتوماتیک به عوامل متعددی بستگی دارد و نمی‌توان برای تمامی خودروها یک قیمت ثابت اعلام کرد. جهت اطلاع دقیق از هزینه‌ها، دریافت استعلام قیمت بروز و بهره‌مندی از خدمات تخصصی، می‌توانید همین حالا با کارشناسان بخش خدمات تهران گیربکس تماس بگیرید تا بر اساس مدل خودرو و نوع مشکل، شما را به صورت کامل راهنمایی کنند.
هزینه نهایی تعویض فیلتر گیربکس تحت تاثیر چند فاکتور اصلی تعیین می‌شود:
- مدل و برند خودرو
- نوع گیربکس
- قیمت قطعات یدکی
- نوع و کیفیت فیلتر
- روش تعویض تعویض دستی یا استفاده از دستگاه اتوماتیک
جهت کسب آگاهی از جزئیات مخارج جانبی، به صفحه هزینه تعمیر گیربکس مراجعه فرمایید.
استعلام هزینه تعمیر: 09122005630
تهران گیربکس تعمیرگاه تخصصی گیربکس اتوماتیک
تهران گیربکس، مرکز تخصصی عیب یابی، سرویس و تعمیر گیربکس اتوماتیک خودرو، خدمات جامع خود را با تمرکز بر کیفیت بالا و هزینه بهینه ارائه می‌دهد. جهت ایجاد آسودگی خاطر برای مشتریان، خدمات ویژه‌ای در این مجموعه در نظر گرفته شده است:
- عیب یابی تخصصی و تست دیاگ اولیه ۱۰۰٪ رایگان توسط کارشناسان مجرب
- تعمیر کامپیوتر گیربکس (TCU)
- رفع مشکلات فنی
- تعویض تخصصی روغن گیربکس با دستگاه اتوماتیک
- ارائه گارانتی کتبی و معتبر برای تمامی خدمات
اگر با اختلال در کارکرد گیربکس اتوماتیک خودرو خود مواجه هستید، می‌توانید همین حالا برای دریافت مشاوره رایگان یا استعلام شرایط و هزینه‌های خدمات، با کارشناسان تهران گیربکس تماس بگیرید.
تماس با متخصص تعمیرات: 09122005630
سوالات متداول درباره تعمیر فلیتر گیربکس اتوماتیک
در این بخش به برخی از پرسش‌های شما پاسخ داده‌ایم. جهت بررسی سوالات تخصصی‌تر و مطالعه کامل تمامی پرسش‌ها و پاسخ‌ها، پیشنهاد می کنیم به صفحه سوالات متداول تهران گیربکس مراجعه کنید.
آیا فیلتر گیربکس اتوماتیک قابل تعمیر یا شست و شو است؟
خیر. فیلتر گیربکس اتوماتیک یک قطعه مصرفی است و به هیچ عنوان نباید شسته یا تعمیر شود. شست و شوی فیلتر تنها باعث آسیب دیدن الیاف و ورود ناخالصی‌ها به ساعت گیربکس می‌شود.
اگر فیلتر گیربکس اتوماتیک به موقع تعویض نشود چه اتفاقی می‌افتد؟
با انسداد فیلتر، جریان و فشار روغن هیدرولیک افت می کند. این مسئله باعث تقه زدن در تعویض دنده‌ها، تاخیر در درگیر شدن دنده‌ها، زوزه کشیدن پمپ روغن، داغ شدن بیش از حد گیربکس و در نهایت سوختن صفحه کلاچ‌ها می‌شود.
آیا تعویض فیلتر گیربکس همیشه نیاز به باز کردن کامل گیربکس دارد؟
بسته به مدل خودرو متفاوت است. در اکثر خودروها، فیلتر با باز کردن سینی زیرین گیربکس (کارتر) به راحتی قابل تعویض است و نیازی به پیاده‌سازی کامل گیربکس ندارد.
آیا می‌توان فیلتر گیربکس را بدون تعویض روغن عوض کرد؟
خیر، این کار اصلا توصیه نمی‌شود. ترکیب روغن کهنه با فیلتر نو، به سرعت باعث کثیف شدن مجدد فیلتر جدید و کاهش طول عمر آن می‌گردد.
